newsletter
 
 
 
 
 














print

Πολιτική κι όχι διαχειριστική προσέγγιση - Να ξαναδούμε εξαρχής τον προκλητικό χώρο της αγροδιατροφής

Σειρά κρίσιμων ερωτημάτων για τον επαναπροσδιορισμό του προτύπου της ελληνικής γεωργίας

Συνέντευξη του Μάρκου Μπόλαρη στον Παναγιώτη Νεστορίδη, που δημοσιεύθηκε στο ένθετο «Αγρότης» της εφημερίδας «Έθνος» στις 20 Ιανουαρίου 2018

-Κύριε Μπόλαρη, ακούγεται συχνά ότι ο πρωτογενής τομέας αποτελεί βασικό πυλώνα για την οικονομική ανάπτυξη. Συμμερίζεστε αυτή την άποψη;

Η γεωργία και κτηνοτροφία στην πατρίδα μας, παρά τη συρρίκνωση που υπέστη για δεκαετίες, παρά την στρεβλή και χωρίς κατεύθυνση ανάπτυξη που είχε, την κατασπατάληση κοινοτικών και εθνικών πόρων, τη λαθεμένη συνεταιριστική πολιτική, κατάφερε να επιβιώσει και να επιβεβαιώσει ότι έχει τη δυνατότητα να παράγει σήμερα ποιοτικά και υγιεινά προϊόντα με υψηλή θρεπτική αξία.
Ζούμε σ’ ένα παγκόσμιο χωριό, στο οποίο η αύξηση του πληθυσμού θα συνεχίσει να ασκεί πίεση σχετικά με την αύξηση παραγωγής τροφίμων. Εξάλλου, και η βελτίωση του μέσου εισοδήματος στις αναπτυσσόμενες χώρες, με βεβαιότητα αναμένεται να αυξήσει τη ζήτηση τόσο για περισσότερα όσο και για ποιοτικότερα τρόφιμα. Επίσης, η επισιτιστική ασφάλεια, η ζήτηση βιομάζας για βιοκαύσιμα προσέθεσαν καινούριο ενδιαφέρον για οικονομικές ευκαιρίες που συνδέονται με την πρωτογενή παραγωγή.
Σήμερα είναι απόλυτη προτεραιότητα ο επαναπροσδιορισμός του μοντέλου της ελληνικής γεωργίας, χρειαζόμαστε πολιτική κι όχι διαχειριστική προσέγγιση για να τεθούν και να υλοποιηθούν οι στόχοι της χώρας στον αγροδιατροφικό τομέα.

-Υπονοείτε ότι η σημερινή λογική είναι διαχειριστική…

Ακούστε. Πολιτική επανατοποθέτηση για τις αγροδιατροφικές προτεραιότητες της χώρας σημαίνει ότι αποφασίζουμε τι ποιότητα και ποσότητα προϊόντων θέλουμε, πώς και με ποιους θα παράγουμε, σε ποιες αγορές απευθυνόμαστε. Είμαστε υποχρεωμένοι να ξαναδούμε εξ αρχής τον προκλητικό χώρο της αγροδιατροφής και ν’ απαντήσουμε στα κρίσιμα ερωτήματα:
α) Ποιο το υποκείμενο της αγροτικής ανάπτυξης; Μπορούμε να συνεχίσουμε με αγρότες συνταξιούχους και υπερήλικες; Θα εκπαιδεύσουμε στα σχολεία μας νέους αγρότες με νέες τεχνολογίες και γνώσεις για ποιοτικά αποτελέσματα;
β) Ποια η πολιτική αγροτικής γης που ασκούμε; Έχουμε την πολυτέλεια να εγκαταλείπουμε εκατομμύρια στρέμματα γης ακαλλιέργητα λόγω ανυπαρξίας πολιτικής γης;
γ) Ποια είναι η πολιτική διαχείρισης του νερού; Σε μια εποχή κλιματικής αλλαγής, σε μια εποχή που μεγάλες περιοχές κινδυνεύουν από την υφαλμύρωση των αποθεμάτων νερού, δεν υπάρχει εθνική πολιτική διαχείρισης ενός πολύτιμου αγαθού, του νερού.
δ) Ποια είναι τα διαθέσιμα εργαλεία για την επίτευξη των στόχων; Εδώ υπάρχει απόλυτη αναγκαιότητα για πολιτικό επανασχεδιασμό. Ξεκινώντας από τη δομή των υπηρεσιών του αρμόδιου υπουργείου, που δεν υπακούει στις σύγχρονες ανάγκες διοίκησης, την προβληματική σχέση με τις αποκεντρωμένες υπηρεσίες στην περιφέρεια, την έλλειψη ηλεκτρονικής υποδομής για διαφάνεια, συντονισμό και ταχύτητα, την κατάρρευση των ερευνητικών ινστιτούτων και πειραματικών κέντρων, την έλλειψη συνεργασίας με πανεπιστήμια και ΤΕΙ.
ε) Με ποιους οικονομικούς πόρους θα το πετύχουμε; Η διαχείριση των ευρωπαϊκών κονδυλίων έχει αποδείξει ότι χωρίς σωστό πολιτικό σχεδιασμό, χωρίς ιεράρχηση προτεραιοτήτων, χωρίς στόχευση των πόρων στις προτεραιότητες που τίθενται, οδηγούμαστε σε αστοχίες, κατασπατάληση και σκανδαλώδη διαχείριση.
Συνεπώς ο στρατηγικός σχεδιασμός για την υλοποίηση είναι απαραίτητος, όχι απλώς για να μπορέσουμε να καλύψουμε τις εθνικές ανάγκες σε τρόφιμα, αλλά για να γίνει ο αγροτικός τομέας πηγή πλούτου και ευημερίας. Οι σύγχρονες τεχνικές καλλιέργειας, η βιολογική - οργανική γεωργία, οι φιλικές στο περιβάλλον καλλιεργητικές πρακτικές, οι υδατοκαλλιέργειες, η αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων στην κτηνοτροφία μας, η ενεργειακή αξιοποίηση, οι πολιτικές διαχείρισης των υδάτινων πόρων, όπως και ο αγροτουρισμός, μπορούν και πρέπει να αποτελούν βασικούς πυλώνες ανάπτυξής της.
Η ανανέωση των γενεών πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα στο νέο πλαίσιο πολιτικής, χρησιμοποιώντας αρμοδιότητες σε θέματα ρυθμίσεων για τη γη, φορολόγησης, κληρονομικού δικαίου ή χωροταξικού σχεδιασμού. Είναι κρίσιμο να ξεκινήσει η διαδικασία σύγκλισης των δικαιωμάτων, προκειμένου να αποκατασταθούν οι αδικίες εις βάρος κυρίως των νέων αγροτών. Τα δικαιώματα της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής επιβάλλεται να έχουν ενιαία μοναδιαία αξία.

-Ποια είναι τα εργαλεία που υπάρχουν για να επιτευχθούν οι στόχοι;

Η πολιτική οφείλει να συμβάλει στην υλοποίηση νέων και αναδυόμενων στόχων, όπως η προώθηση της ευφυούς και ανθεκτικής γεωργίας, η ενίσχυση της περιβαλλοντικής προστασίας και της δράσης για το κλίμα και η ενδυνάμωση του κοινωνικο-οικονομικού ιστού στην ελληνική περιφέρεια. Η πρώτη κρίσιμη προϋπόθεση για την ποιοτική αγροδιατροφή είναι ο άνθρωπος, ο αγρότης, ο κτηνοτρόφος. Συνεπώς, η πολιτική αγροτικής ανάπτυξης της χώρας μας αρχίζει, πρέπει να αρχίζει, από τις τάξεις του σχολείου. Χρειαζόμαστε σοβαρά τμήματα τεχνικών σχολείων για να διδάξουμε φυτολογία, φυτοπαθολογία, ζωολογία, οικολογία, καλλιεργητικές μεθόδους, καινοτομία, διαχείριση νερού, καινοτομίες, μετεωρολογία, οινολογία, βοτανολογία, θερμοκηπιακές καλλιέργειες, ιχθυοκαλλιέργειες και να κάνουμε πρακτική εξάσκηση σ’ αυτά. Ποιοτικός αγροδιατροφικός τομέας χωρίς εξειδικευμένο προσωπικό δεν μπορεί να υπάρξει.
Η παραγωγή ποιοτικών προϊόντων δε σημαίνει αυτόματη αύξηση του οικονομικού - βιοτικού επιπέδου του παραγωγού. Η καθημερινότητα στη χώρα μας το επιβεβαιώνει. Εξαιτίας κάκιστης οργάνωσης και έλλειψης πολιτικής και στιβαρών κι ευέλικτων εργαλείων, καλοί μας γείτονες κερδίζουν την προστιθέμενη αξία από το εξαιρετικό μας λάδι, προωθώντας το στις διεθνείς αγορές, καλοί μας γείτονες κερδίζουν την προστιθέμενη αξία από το εξαιρετικό σαμιώτικο κρασί προωθώντας το στις απαιτητικές διεθνείς αγορές, το ίδιο με τα ακτινίδια, τα κάστανα, το μέλι και λοιπά. Μακρύς ο κατάλογος…

-Γιατί συμβαίνει αυτό;

Γιατί δεν έχουμε σοβαρά εργαλεία. Είναι κατεπείγουσα η ανάγκη για εταιρείες με πολυσυμμετοχικό κεφάλαιο, που αξιοποιούν τις πλέον σύγχρονες στρατηγικές οργάνωσης, τυποποίησης, συσκευασίας, μεταποίησης, μάρκετινγκ, εξαγωγών, προωθητικών ενεργειών με διεθνές δίκτυο, ώστε να αποκτήσουμε την ικανότητα να παρέμβουμε στις απαιτητικότερες αγορές με αξιώσεις, λόγω της ποιότητας και της ανταγωνιστικότητας. Όταν οι Ισπανοί, που παράγουν πενταπλάσιες ποσότητες λαδιού από την Ελλάδα, απευθύνονται στην αγορά των ΗΠΑ με 5-6 εταιρείες, είναι αστείο εμείς να επιχειρούμε να πωλήσουμε στην ίδια αγορά με 600-700 εταιρείες. Κι απρόσφορο.
Γι’ αυτό είναι καταφανές πως, όταν σχεδιάζουμε την ανάπτυξη του αγροδιατροφικού τομέα, είμαστε υποχρεωμένοι να χρησιμοποιήσουμε ευρύτερο πλέγμα επιστημών και μεθόδων και, βέβαια, νέα επιχειρηματικά μοντέλα, ώστε να στοχεύουμε σε υψηλότερα εισοδήματα για τους παραγωγούς, άνοδο των τοπικών οικονομιών και της εθνικής οικονομίας, διατηρώντας παράλληλα προσιτές τιμές σε υγιεινό και ποιοτικό προϊόν για τον καταναλωτή.
Η αυξανόμενη αξία που αποδίδει η παγκόσμια κοινωνία στο περιβάλλον, τον πολιτισμό και την κληρονομιά των αγροτικών περιοχών μπορεί να αποτελέσει κινητήριο μοχλό για τη βιώσιμη ανάπτυξή τους, π.χ. τουρισμό, με βάση τα παραδοσιακά προϊόντα διατροφής, τις παραδοσιακές μεθόδους παραγωγής, τις σπάνιες φυλές ζώων, τη διατήρηση της πολύτιμης βιοποικιλότητας της ελληνικής χερσονήσου.

-Υπήρξαν καθυστερήσεις στην προκήρυξη των μέτρων;

Σημασία έχει να γίνει αξιολόγηση των προγραμμάτων που υλοποιήθηκαν όλα τα προηγούμενα χρόνια. Ήταν προς τη σωστή κατεύθυνση; Συνέβαλλαν στην αγροτική ανάπτυξη του τόπου; Έγιναν οι αναγκαίες υποδομές; Ή σπαταλήθηκαν εθνικοί και κοινοτικοί πόροι χωρίς πολιτική;
Το 2015 ήταν το τελευταίο έτος εφαρμογής για το ΠΑΑ 2007-2013 και το πιο απαιτητικό από όλα τα έτη εφαρμογής του Προγράμματος. Καταβλήθηκαν προσπάθειες προκειμένου, αφενός να βελτιωθεί η απορρόφηση των πόρων και, αφετέρου, να εξασφαλιστεί η ομαλή συνέχιση των έργων με συγχρηματοδοτούμενους πόρους στην επόμενη προγραμματική περίοδο, ώστε να μην επιβαρυνθούν εθνικοί πόροι, οι οποίοι δεν περισσεύουν. Το Δεκέμβρη του 2015 εγκρίθηκε το νέο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης μετά από την ολοκλήρωση εντατικών και χρονοβόρων διαπραγματεύσεων, σε συνέχεια των 450 παρατηρήσεων επί του σχεδίου που υποβλήθηκε τον Ιούλιο 2014. Με την έγκριση του νέου ΠΑΑ, ύψους 6 δισ. ευρώ, σηματοδοτείται μια νέα περίοδος για την ελληνική γεωργία και την ύπαιθρο γενικότερα, μια περίοδος στην οποία προσδοκούμε, προγραμματίζουμε και στοχεύουμε να επιτύχουμε όλες εκείνες τις διαρθρωτικές αλλαγές και προσαρμογές, που θα συντελέσουν στο σταδιακό μετασχηματισμό του παραγωγικού μοντέλου της Γεωργίας και των αγροτικών περιοχών και θα θέσουν τον πρωτογενή τομέα στο επίκεντρο της παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας, ώστε να συμβάλει καθοριστικά στην ανάταξη της ελληνικής οικονομίας και στην έξοδο από την οικονομική και κοινωνική κρίση.

Φωτογραφίες: